Kỳ lạ tục “ăn trộm” lấy may của người Dao Đỏ

Đó là tục lệ có một không hai của người Dao Đỏ, xã Sì Lở Lầu, huyện Phong Thổ (Lai Châu). Đi ăn trộm là để lấy may, để mong cho một năm mới nhiều thuận lợi, tốt lành.

Lễ hội “ăn trộm” lấy may đầu năm của người Dao đỏ ở xã Sì Lở Lầu, huyện Phong Thổ đã có từ lâu đời. Và đến nay vẫn được duy trì hàng năm vào ngày Rằm tháng Giêng. Năm nay lễ hội ăn trộm diễn ra trong thời tiết ấm áp mà không bị giá lạnh như những năm trước.

Bắt đầu cho lễ hội là tục rước nước cầu may, theo tiếng Dao Đỏ gọi là Tríp vân. Trong xã chọn ra một thanh niên khỏe mạnh, có sức vóc cường tráng, làm nhiệm vụ mang hai ống bương để rước nước. Ở mó nước đầu nguồn, sau khi già làng hoặc người có uy tín làm lễ cúng thổ thần xong, nước được đưa về bể trung tâm để mọi người trong bản đến lấy, mong thần nước về nhà phù hộ cho năm mới mưa thuận gió hòa, mùa mang tươi tốt, dân làng bình yên.

Tục rước nước theo tiếng Dao Đỏ gọi là Tríp vân.

Ông Tẩn Chỉn Liều, bản Thà Giàng, xã Sì Lở Lầu cho biết: “Tục lấy nước đầu năm của người Dao đỏ có từ lâu đời. Người Dao đỏ quan niệm ngày rằm là ngày đầu tiên của năm mới. Do người Dao đỏ thường ở trên núi cao nên thường bị thiếu nước. Dân bản tổ chức lấy nước là để cầu mong cho các vị thần linh chở che bảo vệ dân bản, cho dân bản có nước uống quanh năm, ruộng nương tốt tươi, mọi người trong bản luôn no đủ”.

Đặc biệt hấp dẫn được người dân và du khách thập phương ấn tượng nhất là tục Nịn Xin – ăn trộm lấy may. Khi trời nhá nhem tối cũng là lúc tục Nịn Xin diễn ra. Một đoàn người mang theo trống, chiêng, khèn đi khắp các bản làng thông báo sắp có các anh “họ đạo” không chuyên đột nhập vườn nhà, đồng thời cũng là cổ vũ cho việc ăn trộm đầy nhân văn này. Khi đoàn trống chiêng dừng lại tại bản nào thì cũng là lúc những tay trộm nghiệp dư bắt đầu hành nghề, họ ngó nghiêng xem các gia đình sơ hở ở đâu để nhanh chóng kiếm cho mình chiến lợi phẩm – thứ đại diện cho may mắn của họ cả năm.

Đôi khi, món đồ ăn trộm chỉ là những cọng hành, cây rau..

Tuy nhiên, các hộ gia đình đã biết trước và phòng bị cẩn thận nên không phải tay trộm nào cũng may mắn thoát được sự vây bắt của các hộ gia đình. Và những tên trộm kém may này khi bị bắt, hình phạt mà gia chủ dành cho là những bát rượu thơm nồng, miếng thịt.  Hiển nhiên sẽ có nhiều tay trộm vì kém may mà phải chịu vạ đến say túy lúy quên đường về.

Đối với người Dao đỏ ở đây, việc ăn trộm là để lấy may. Người đi ăn trộm sẽ may mắn cả năm khi không bị chủ bắt, phạt. Còn gia chủ nếu không bắt được trộm thì năm đó sẽ kém may hơn, đổi lại nếu bắt và phạt được những tên trộm lẻn vào nhà mình thì tài lộc của gia đình vẫn giữ được và may mắn cũng theo đó mà đến với gia đình trong cả năm tới mà chẳng phải lo đi lấy trộm của người khác để mong lấy lại tài lộc đã mất của nhà mình.

Hay cũng có thể là miếng thịt lợn.

Anh Phàn Chỉn Khoa, bản Sin Chải xã Sì Lở Lầu vui vẻ nói: “Hôm nay mình kém may mắn một chút vì đi ăn trộm mà bị chủ nhà bắt. Nhưng mà vui lắm vì bị bắt họ không đánh đập mà phạt mình mấy bát rượu, thịt mình thấy hơi say rồi”.

Bắt được người đi lấy trộm trong lễ, ông Phàn Sần Kho, bản Sin Chải xã Sì Lở Lầu rất phấn khởi nói: “Gia đình mình năm nay  là may mắn lắm đấy. Vì bắt được trộm nên không bị lấy mất lộc, chứ để họ lấy mất lộc thì làm ăn sẽ kém may mắn, không thuận lợi hơn đâu. Mình bắt được nó thấy vui và thương nên cũng phạt nó mấy bát rượu cho vui mà. Nhất định năm nay gia đình sẽ gặp nhiều may mắn và làm ăn phát đạt”.

Nếu những tên trộm bị bắt quả tang, chủ nhà sẽ phạt tại trận bằng những chén rượu.

Ngày nay lễ hội Nịn Sin của người Dao đỏ Lai Châu không những được lưu giữ mà còn phát huy với phần hội diễn ra sôi nổi bởi các trận thi đấu thể thao, các trò chơi dân gian như bịt mắt bắt vịt, nhảy bao bố…, thi văn nghệ giữa các bản, các trường học và lực lượng biên phòng đóng chân trên xã. Sự sôi nổi của các hoạt động này tạo nên không khí vui tươi phấn khởi cho bà con nhân dân các dân tộc vùng biên Sì Lở Lầu. Qua đó thắt chặt tình quân, dân nơi biên cương của Tổ quốc.

Có người còn bị phạt đến say túy lúy.

Ông Tẩn Lao San - Chủ tịch UBND xã Sì Lở lầu, huyện Phong Thổ cho biết: “Lễ hội Nịn Xin là một lễ hội truyền thống có từ lâu đời của người Dao Đỏ. Sau một thời gian bị lãng quên, cấp ủy, chính quyền cùng những cụ già đã khôi phục lại lễ hội khoảng 10 năm nay để lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào Dao đỏ. Cụ thể là tổ chức Nịn Xin, rước nước cầu may, tổ chức các trò chơi dân gian như bịt mắt bắt vịt, trang phục, nhạc cụ…”

“Ăn trộm” nhưng không vi phạm pháp luật còn được cỗ vũ nhiệt tình và trở thành nét đẹp truyền thống của người Dao Đỏ Sì Lở Lầu. Bởi những cuộc trộm diễn ra đêm Nguyên tiêu người ta không tham lấy của cải có giá trị cao mà chỉ là những cọng hành, miếng thị lợn chín hay một ít rượu. Với ý nguyện cầu chúc cho người thân xung quanh một năm mới an khang thịnh vượng. Vì thế khi bị bắt cả đôi bên người đi trộm và chủ nhà đều vui vẻ, hào hứng.

Theo Toquoc.vn