Kỳ tích về pho tượng Bồ Tát Champa cổ

Có một viên quan thuộc quân đội Nhật, phát hiện chùa Linh Phong có pho tượng màu đen bóng rất kỳ lạ, y liền dẫn theo binh lính đi thuyền sang để cươp pho tượng chở về Nhật. Nhưng khi sai quân lính khiêng pho tượng xuống thuyền thì pho tượng bỗng trở nên nặng một cách kỳ lạ, không thể di chuyển được. Viên sĩ quan Nhật tức giận rút kiếm chém đứt một phần mũi của pho tượng, rồi đành về không.

Con đường trải bê-tông  chạy ven biển Quy Nhơn  vừa mới hoàn thành,  cùng với chiếc cầu vượt biển Thị Nại khánh thành cuối năm 2006 đã nối liền TP.Quy Nhơn với ba xã bán đảo: Nhơn Lý, Nhơn Hội và Nhơn Hải. Đường ra đảo Nhơn Hải mới tinh và tuyệt đẹp đã thôi thúc chúng tôi làm một chuyến vượt biển đi thăm pho tượng Bồ tát ngàn tuổi ở ốc đảo Hải Giang.

Từ trung tâm xã bán đảo Nhơn Hải, chúng tôi thuê một chiếc ghe máy nhỏ để ra đảo Hải Giang, nơi có ngôi chùa cổ Linh Phong. Phải mất 30 phút chạy thuyền máy, chúng tôi mới đến được day núi Phương Mai. Trước mặt chúng tôi là một làng chài nhỏ nằm dọc theo cồn cát ven biển, đó là làng chài Hải Giang - một đơn vị hành chính cấp thôn, trực thuộc xã bán đảo Nhơn Hải.

Hải Giang chỉ rộng khoảng 120 ha nhưng lại có địa thế một bên là núi cao và một bên là biển xanh nên gọi là ốc đảo. Cư dân làng chài quanh năm sống cách biệt với đất liền vì giao thông cách trở. Trên đảo chỉ có trăm nóc nhà, hầu hết là nhà cấp bốn, tuyệt nhiên không thấy bất cứ một phương tiện giao thông đường bộ nào. Nghĩa là không có xe ô-tô, xe máy và kể cả xe đạp.

Người dân trên đảo rất hiếu khách, nghe chúng tôi hỏi đường lên chùa Linh Phong ai cũng nhiệt tình hướng dẫn, thậm chí một số thanh thiếu niên đang chơi đùa trên đảo cũng bỏ dở cuộc vui, sẵn sàng làm tình nguyện viên dẫn đường cho chúng tôi. Đường lên chùa rất thơ mộng, không khí trong lành như thể còn nguyên sinh. Những bậc tam cấp nối dài dẫn từ chân núi lên gần tới đỉnh, hai bên cây cối xanh um tươi mát...

Chùa Linh Phong nằm trên ngọn đồi thuộc dãy núi Phương Mai, có tên chữ là “Linh Phong cổ tự”. Không rõ chùa xây dựng vào năm nào nhưng theo người dân địa phương cho biết ngôi chùa tồn tại ở đây từ rất lâu. Song, cho dù chưa tìm hiểu được về lịch sử nhưng chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng khi nghe người dân bản xứ kể những câu chuyện huyền bí về pho tượng Bồ tát (Champa) hiện đang thờ trong gian chánh điện của ngôi chùa.

Pho tượng cổ cho ta một cảm giác kỳ bí và thiêng liêng mỗi khi đến gần chiêm ngưỡng và đảnh lễ. Theo người dân nơi đây thì tượng Bồ tát Chăm có từ rất lâu ở chùa Linh Phong. Trong chùa không có sư sãi, người dân trong thôn từ nhiều năm nay đã giao phó cho ông Đoàn Nghiệp (67 tuổi) chuyên lo việc hương khói, lễ lạt.

Ông Nghiệp là người duy nhất giữ chìa khóa vào chùa. Ai muốn lên chùa cúng bái đều phải gặp ông, nhờ ông dẫn đường. Nhiều người dân mà chúng tôi tiếp xúc và trò chuyện đều kể lại rất giống nhau về hai sự kiện đáng tiếc đã xảy ra với pho tượng Bồ tát thờ trong chùa. Chuyện thứ nhất xảy ra từ năm 1945, khi quân đội Nhật Bản thât bại Đồng minh trong Thế chiến thứ II, ở Việt Nam.

Tại Quy Nhơn lúc bấy giờ, có một viên quan thuộc quân đội Nhật, phát hiện chùa Linh Phong có pho tượng màu đen bóng rất kỳ lạ, y liền dẫn theo binh lính đi thuyền sang để cươp pho tượng chở về Nhật. Nhưng khi sai quân lính khiêng pho tượng xuống thuyền thì pho tượng bỗng trở nên nặng một cách kỳ lạ, không thể di chuyển được. Viên sĩ quan Nhật tức giận rút kiếm chém đứt một phần mũi của pho tượng, rồi đành về không. Hiện nay vết chém ấy vẫn còn dấu tích.

Một câu chuyện khác xảy ra cách đây gần mười năm,  theo lời các cụ cao niên trong làng kể lại: Vào năm 1999, tại ốc đảo Hải Giang xuất hiện một nhóm người lạ mặt đến săn lùng đồng đen. Khi thấy pho tượng cổ lạ, lại có màu đen bóng như đồng đen, vì vậy cả bọn quyết tâm trộm cho bằng được pho tượng. Nhưng khi bọn trộm khiêng pho tượng ra khỏi chùa khoảng vài mét thì không tài nào khiêng nổi nữa, bọn trộm đã nhẫn tâm dùng búa chặt đứt đầu pho tượng để xem bên trong có đồng đen hay không. Sau khi thấy tượng chỉ bằng đá đen, bọn chúng thất vọng bỏ đi. Về sau từng tên trộm đều gặp tai nạn và tử vong rất thê thảm.

Theo mô tả của các nhà khảo cổ thì đây là một pho tượng Chăm có chiều cao 80cm ngang 46cm được chế tác dưới dạng một vị Bồ tát ngồi trong tư thế thiền định, khuôn mặt trầm tư nhìn thẳng, cằm nhọn và bộ ria mép rất dày, tay phải cầm chuỗi hạt, mình trần thân chỉ đeo một mảnh vải vắt chéo qua vai trái. Trên lưng pho tượng có một dây thắt lưng bằng kim loại. Trên đầu đội chiếc mũ trụ cao, phía trước mũ có ghi một câu thần chú bằng chữ Champa cổ, giữa trán có 3 vạch ngang nằm song song.

Tượng được gắn chặt với một tấm bia đá ở phía sau lưng, trên tấm bia có khắc một bài ký 11 dòng chữ bằng tiếng Champa cổ. Cho đến nay chưa có nhà nghiên cứu nào giải mã được các dòng chữ bí ẩn nói trên. Cũng theo các nhà khảo cổ thì đây là một pho tượng mang phong cách Chăm muộn còn sót lại duy nhất được phát hiện ở khu vực miền Trung.

Theo tài liệu khảo cổ ở Bình Định, nguồn gốc pho tượng Bồ tát ở chùa Linh Phong là do ngày trước có một số ngư dân ở trên đảo trong lúc đang canh tác trên núi Phương Mai đã đào được pho tượng nằm sâu trong lòng đất và đem thờ trong chùa. Từ ngày thờ pho tượng chùa Linh Phong tăng thêm tính thiêng liêng của ngôi cổ tự trên núi đảo Hải Giang nên người dân nơi đây thường gọi chùa Linh Phong là “chùa Phật lồi”.

Đất Bình Định từ ngàn năm trước là thủ phủ của vương quốc Champa, hiện ở đây vẫn còn lưu lại dấu tích cua một nền văn minh cổ đã bị mai một. Những cuộc khai quật tự phát của cư dân địa phương và các cơ quan văn hóa bảo tàng trong hàng chục năm nay đã phát hiện nhiều di vật Chăm cổ, tượng Bồ tát Champa thờ ở chùa Linh Phong cũng là một trong những di sản văn hóa chăm độc đáo đã được người dân phát hiện từ lâu.

Thiết nghĩ, ngày nay việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc là điều hết sức cấp bách nhằm phát huy truyền thống dân tộc và bảo vệ di sản ngàn đời của cha ông để lại.