Nhiều giả thuyết về “loài hoa 3.000 năm mới nở một lần”

Văn hóa hóa hiện tượng tự nhiên

TS Nguyễn Thị Minh Ngọc (Viện Nghiên cứu tôn giáo) cho biết, hoa ưu đàm chính là “udumbara”, dịch trọn âm Hán Việt là ưu đàm ba la. Tên hoa khi dịch nghĩa là Linh Thụy tức “Điềm lành linh ứng”. Theo kinh Phật, loài hoa này nở để báo hiệu chuyển luân vương hoặc một vị Phật giáng sinh.

Tuy nhiên, theo TS Ngọc có hai giả thuyết khác nhau về việc nó nở ra sao. Một cho rằng, loài hoa chỉ nở 3.000 năm một lần. Thuyết khác lại cho rằng nó nở 12 năm một lần để báo hiệu.

Ngoài ra, TS Ngọc cho biết kinh “Huệ Lâm Ân Nghĩa” viết rằng đây là Thiên hoa, thế gian không có loại hoa này.

“Hoa” mọc trên chuông ở chùa Tràng Kênh, Hải Phòng - Ảnh: Hà Minh Đức

Loài “hoa” được cho là hoa ưu đàm mọc tại Phú Yên - Ảnh: Nguyễn Thế Thịnh

Nhà nghiên cứu Champa, TS Trần Kỳ Phương cho rằng: “Con số trong kinh Phật này mang ý nghĩa huyền thoại, tượng trưng hơn là con số chính xác. Chính vì thế, nếu dựa vào đó mà nói đây là loại hoa 3.000 năm mới có một lần nở thì rất khó. Trên thực tế, chúng ta cũng không thể kiểm chứng được điều này”.

TS Trần Trọng Dương (Viện Hán Nôm) nói: “Các con số trong nhà Phật chỉ là huyền thoại hằng ha sa số. Chúng đều là loại số nhiều như cát sông Hằng. Về bản chất, nó chỉ là con số ước lượng chứ không phải con số chính xác”.

“Hoa 3.000 năm mới xuất hiện cũng giống như đào trong vườn của Tây Vương Mẫu trong Tây Du Ký mà thôi. Làm gì có loại đào 3.000 năm mới ra hoa, 3.000 năm mới kết quả, 3.000 năm mới chín”. 

Về cách ứng xử với loại hoa huyền thoại này, theo TS Lương Xuân Trường, Viện Xã hội học: “Đây cũng chỉ là một hiện tượng tự nhiên trung tính, không có gì nghiêm trọng. Vì thế, không nên thổi bùng nó lên. Người ta có thể đến xem hoa nhưng rồi hoa sẽ tàn”.

TS Trường thậm chí còn cho rằng, không cần các nhà nghiên cứu vào cuộc. “Chỉ riêng việc nó đã nở chỗ này, chỗ kia tới vài lần trong năm nay cũng cho thấy nó là hiện tượng bình thường. Nên bình thản khi đánh giá nó. Hơn nữa, về nhân sinh nó cũng không có tác động lớn đến đời sống nên những kiến nghị đến nhà khoa học hay chính quyền chỉ là sự thổi bùng hiện tượng không cần thiết. Đây là sự kiện tự nhiên đã được văn hóa hóa. Nên để nó tự nhiên như vậy, có thể tin có thể không tin nhưng không cần nghiên cứu. Mình không nên đẩy nó đi quá xa dễ gây xáo trộn”, TS Trường kết luận.

Nhiều giả thuyết

Trả lời Thanh Niên, các nhà khoa học chuyên về di truyền, giống và côn trùng đều cho rằng, hiện chưa thể đưa ra kết luận một cách chính xác về loài hoa được cho là “3.000 năm mới nở một lần”. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng bước đầu đưa ra những giả thuyết về hiện tượng “hoa mọc trên cửa kính, sắt thép, chuông chùa”.

TSKH Trần Duy Quý, nguyên Phó giám đốc Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, nói: “Theo quan điểm của tôi, cho đến bây giờ chưa có tài liệu nào công bố là có loài thực vật sau 3.000 năm hoa mới nở một lần mà chỉ có trong truyền thuyết của đạo Phật mà thôi”. Quan sát của ảnh chụp những bông hoa này do phóng viên cung cấp, ông Quý nhận định, đó chính là trứng của một loài côn trùng thuộc nhóm Green Lecewing. Sau khi trứng nở, côn trùng chui ra khỏi vỏ để lại vỏ giống như một bông hoa li ti màu trắng đang nở.

TSKH Vũ Quang Côn, Chủ tịch Hội Côn trùng học, sau khi quan sát những bông hoa đặc biệt này qua ảnh, nhận xét: “Chưa thể khẳng định được điều gì. Tuy nhiên, trông chúng hơi giống trứng của một loài côn trùng cánh lưới - crysôpa (còn gọi là chuồn chuồn cỏ), một loài côn trùng ăn thịt các loài côn trùng khác”.

Theo một số nhà khoa học khác, những bông hoa mọc trên cửa kính nhiều khả năng là quả thể nở ra của một loại nấm kim. Các bào tử nấm theo gió bay đi khắp nơi, bám vào cửa sắt, cửa kính, chuông chùa… gặp điều kiện độ ẩm không khí cao đã nẩy mầm và phát triển rất nhanh. Những cây nấm này sống được là nhờ hấp thụ chất khoáng trong không khí.

Cần nghiên cứu bài bản

Viện sĩ Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam cho rằng, chưa có cơ sở khoa học để kết luận là có loài hoa 3.000 năm mới nở một lần. “Một số nhà khoa học cho đó là một loại nấm, số khác nhận định đó là một loại ấu trùng. Tôi cho là cần phải tiến hành nghiên cứu một cách bài bản, dựa trên những bằng chứng khoa học thì mới có thể đưa ra kết luận chính xác nhất, trả lời câu hỏi đang rất thời sự này”, Viện sĩ Long nói.