Quả Phật thủ đêm giao thừa

Tôi thích hoa đào phai, đấy là cây đào có quả. Đấy là kỷ niệm quả đào từ thuở ấu thơ, như nhớ quả bòng ở cây dưới bờ ao ngày trước ở Canh, ở Diễn, mỗi năm Tết đến. Cái Tết có thú chơi hoa quả và cây cảnh. Những quả phật thủ trên chiếc mâm đồng đặt bàn thờ. Cả tháng trời, đến hết tháng giêng mưa phùn, quả phật thủ vẫn trên án thư màu vàng ngà như những ngón tay Phật, những ngón tay búp măng cong cong yểu điệu. Mùi Phật thơm ngát đầm ấm khắp gian nhà.

Bạn rủ tôi năm ấy lên Suối Rút trên Hòa Bình chơi tất niên, có tục lệ mở tiệc rượu ăn Tết cuối năm của bà con Mường và Dao. Đồng bào ở đấy đương làm đường, đắp bờ thành thủy điện lòng hồ. Ông bạn già Đinh On đón tôi vào trong thung tre mai, suối chảy lơ thơ rào rào. Nhìn sang bờ núi, mấy người con trai vác xẻng bước xuống khe đá.

Ông Đinh On nói: “Các cháu nó xuống suối vét cây phật thủ làm quả bán Tết. Chúng nó đem quả phật thủ về chợ Giang Biên ở Hà Nội bán Tết đấy. Nhà có trồng những dàn cây phật thủ dưới bờ nước”. Ông Đinh On dẫn tôi sang sườn nhà bên kia con suối. Nước thác chảy xuống như mưa rào. Cả một dải nước chằng chịt lộ ra những quả phật thủ lủa tủa vàng rượi. Người xúc xẻng lên từng đống quả như những đống rơm mới ướt lướt thướt, thơm rực.

Ông Đinh On ra mở cái cửa sổ sàn ao cá, nói: “Mai kia, những cây phật thủ bọc lá chuối khô, giải từng khối đóng thùng mang xuống Kẻ Chợ bán. Cả những chum rượu gạo nếp người Dao đóng thùng, cũng theo thuyền đem bán đấy. Giáp Tết các cháu sẽ đem quà về biếu ông. Cái rượu sông Bờ, cái phật thủ thơm như quả Phật, người ở Kẻ Chợ sắm Tết nhiều lắm”.

Lại ba mươi đến rồi. Đường phố và trong làng ồn ào tấp nập. Những ngày áp Tết đông đảo lạ thường trong gió heo may trời se lạnh. Nhưng lạ sao, những lụt lội tháng trước như tưởng quạnh hiu, đã biến dạng đâu đâu. Mà bây giờ là những làng xóm, phố xá và người người đứng chợ Tết nhất đông vui.

Tôi mua một gói cúc. Tôi vẫn đoán rồi vài ba hôm nữa vẫn có thể được quả phật thủ của ông Đinh On cho cháu mang về như năm ngoái, như mọi năm. Quả phật thủ là giấc mộng vàng mười đã tới. Cậu con trai ông Đinh On và một cậu trai nữa vác bao ni lông nâu bước vào. Hai người chào lễ phép rồi dỡ bọc quà. “Ông cháu bảo xuống mừng cụ Tết năm mới”.

Tấm ni lông trải ra, những miếng măng mai trắng nõn còn tươi, một chai rượu quê đã nút chặt và một quả phật thủ. Quả phật thủ thật to như cái ấm giỏ, to hơn quả bòng, màu vàng vàng rám nắng. “Ông cháu bảo quả phật thủ này mừng tuổi cụ. Cụ phơi nắng, ủ hoa sói, phật thủ khô ráo thơm đến cả năm đấy ạ”.

Tôi bảo các cháu nghỉ rồi đi sắm Tết, chơi Tết.

Các cháu đây đẩy:

- Lạy cụ, chúng cháu phải ra thuyền vác bột khoai môn về hàng kem.

- Bán xôi khoai môn ăn Tết à?

- Không ạ, khoai môn để làm kem, hiệu kem Tràng Tiền làm kem khoai môn cho khách đi chơi xuân ăn kem khoai môn ạ.

- Rồi đi xe máy về?

- Không, cả xe, cả thuyền chúng cháu về đêm nay.

Quả Phật thủ đem từ Suối Rút về to hơn quả dưa hấu, vàng hây. Thật là tin xuân.

Chơi Tết đêm giao thừa mùi thơm nồng ấm, những ngón hoa tay Phật uốn éo.