Ly kỳ chuyện chuông cổ vô giá lưu lạc gần 40 năm

Theo ông Kiên, chuông cổ vật chùa Am Hoành (Am Vàng) do công an tỉnh Lạng Sơn thu giữ của các đối tượng phạm pháp vận chuyển trái phép qua địa bàn Lạng Sơn để bán sang bên kia biên giới khoảng trước năm 1980 và được lưu giữ tại kho tang vật vụ án của công an tỉnh. Năm 2012, phòng PA25 (nay là PA03) công an Lạng Sơn có công văn gửi Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn đề nghị giám định nhằm thuận lợi cho công tác bảo quản, xử lý. Bảo tàng đã cử cán bộ sang nghiên cứu, biên dịch văn chuông.

Theo đó, chiếc chuông này cao toàn thân 83cm, chu vi thân 148cm có quai 35cm, miệng 65cm. “Kết quả nghiên cứu cho thấy đây là quả chuông ở xã Trịnh Xá, huyện Văn Giang, phủ Thuận An (nay là tỉnh Hưng Yên), được chế tác năm 1838 đời vua Minh Mệnh thời Nguyễn. Thông tin này đã được công bố tại hội nghị “Những phát hiện mới về khảo cổ học năm 2012” do Viện khảo cổ học tổ chức thường niên ở Hà Nội. Tuy nhiên, do hạn chế về tư liệu, lúc đó xác định tên chùa là Hoàng Yêm”. Ông Kiên nói.

Năm 2017, phòng Văn hóa - Thông tin huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên có ý kiến phản hồi về kết quả bản dịch văn chuông. Ngày 27/12/2017, phòng An ninh chính trị nội bộ (PA03), công an tỉnh Lạng Sơn tiếp tục có công văn số 380/PA83 đề nghị trưng cầu giám định lần 2 quả chuông này. Kết quả đã xác định là quả chuông chùa Am Vàng hoặc Am Hoành, xã Trịnh Xá, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

Hòa thượng Thích Hồng Bão, trụ trì chùa Am Hoành cho biết, chuông quý được chế tác vào ngày 12 tháng 12 năm Mậu Tuất, niên hiệu Minh Mệnh thứ 19 (1838) thời Nguyễn.

Chuông có kích thước lớn, được đúc thủ công truyền thống với đường nét tinh xảo, nghệ thuật tạo hình mang những nét đặc trưng điển hình của chuông đồng thời Nguyễn (Việt Nam). “Quả chuông này là di vật có niên đại gần 200 năm, rất có ý nghĩa, giá trị trong việc nghiên cứu lịch sử, văn hóa tín ngưỡng, địa danh của vùng đất Trịnh Xá, huyện Văn Giang, phủ Thuận An xưa”. Hòa thượng Bão giãi bày. Theo hòa thượng Thích Hồng Bão, vào một đêm tối trời cuối năm 1976, bỗng nhiên quả chuông đã “không cánh mà bay”. Nhà chùa và nhân dân trong vùng đã nhiều năm tìm kiếm nhưng không thấy.

Căn cứ vào các tài liệu điều tra, nghiên cứu, kết quả xác minh sơ bộ của Sở VH -TT & DL tỉnh Lạng Sơn kết hợp với công văn bảo lãnh của Sở VH -TT & DL tỉnh Hưng Yên, thể theo nguyện vọng của nhân dân thôn Trịnh Xá, xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn đã tham mưu cho Sở VH -TT &DL xin ý kiến UBND tỉnh Lạng Sơn cho phép chuyển giao chuông về cho chủ sở hữu theo quy định của Luật Di sản Văn hóa.

Ngày 28/6/2019, tại Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra lễ giao nhận hiện vật với sự tham gia chứng kiến của các cơ quan, đoàn thể, đại diện nhân dân, phật tử hai tỉnh Lạng Sơn, Hưng Yên.

Ông Trịnh Văn Hiến, Chủ tịch UBND xã Chỉ Đạo (Văn Lâm, Hưng Yên) xúc động nói: “Hôm nay là ngày vui của người dân quê hương chúng tôi. Xin cảm ơn lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn cùng các đơn vị địa phương đã kịp thời ngăn chặn, bảo quản và chuyển giao chuông cổ cho người dân xã Chỉ Đạo. Chúng tôi sẽ có chế độ bảo quản phù hợp để gìn giữ, bảo quản tốt nhất di vật với tư cách một cổ vật có giá trị của địa phương. Đồn thổi sẽ xây dựng phương án sử dụng và phát huy giá trị di vật tương xứng với ý nghĩa và giá trị của quả chuông”.