“Lạc giữa” Động Song Tiên

Cái tên Song Tiên – Chùa Tiên bắt nguồn từ một câu chuyện dân gian. Chuyện rằng: Vào một năm nọ bị đại hạn hán. Khắp nơi sông suối khô cạn, cây cối hoa màu héo úa, tàn lụi… Một hôm, có đám trẻ chăn trâu đang chơi đùa ở khu vực này thì có một cụ già đến xin ăn. Đám trẻ chăn trâu thấy vậy thương lắm. Chúng liền nhường phần cơm mang theo của mình cho cụ già và nói: chúng cháu chỉ có cơm cho cụ ăn thôi còn nước thì không thể lấy ở đâu được để cho cụ uống… Cảm động trước tấm lòng của những đứa trẻ chăn trâu, sau khi ăn cơm xong cụ già hiền hậu liền giậm mạnh chân xuống phiến đá chỗ cụ ngồi. Từ chỗ đó phun lên một dòng nước ngọt, mát lành. Đám trẻ chăn trâu vui sướng, hò reo, tranh nhau uống và tắm mát. Trong lúc đó, cụ già biến đi đâu không rõ.
 
Với nguồn nước này, nhân dân trong vùng đã thoát khỏi đại hạn hán năm đó. Chỗ cụ già giẫm chân xuống vẫn còn giống hình một bàn chân người. Dân gian gọi là Giếng Tiên. Rồi sau đó, nhân dân lại phát hiện ra trong hang núi gần đó có hai khối đá có hình dáng kỳ lạ nên cho rằng đó chính là các vị tiên ông, tiên bà, sau khi giúp nhân dân thoát khỏi khó khăn hạn hán đã biến đi rồi hoá đá tại đây. Tên Động Song Tiên có từ đó. Để tưởng nhớ công ơn các vị tiên, nhân dân đã lập ra chùa Tiên trong Động Song Tiên.

Cũng chính nơi đây, vào những năm đất nước còn chiến tranh đã là nơi che trở cho nhân dân Lạng Sơn được an toàn trước sự tàn phá ác liệt của bom đạn quân thù. Trải qua năm tháng, Động Song Tiên – Chùa Tiên - Giếng Tiên vẫn luôn dược quan tâm bảo tồn, tôn tạo cẩn thận, sạch đẹp. Chùa Tiên chính là biểu hiện của sự dung hoà giữa các tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam; xu hướng “Tam giáo đồng nguyên”. 

Trong chùa, thứ tự thờ cúng được bài trí theo kiểu “Tiền Phật - Hậu Thánh”, gồm cung Tam Bảo thờ Phật phía ngoài và cung thờ Mẫu, Đức Thánh Trần phía trong.
Ngoài ra, trong chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật quý, ẩn tàng những giá trị văn hoá sâu sắc như: Chuông, Hoành phi, Câu đối… Hàng năm, vào ngày 18 tháng Giêng, nhân dân địa phường lại vui mừng tổ chức lễ hội Chùa Tiên để tạ ơn các vị tiên đã giúp nhân dân trong những ngày gian khó và khấn Thần, Phật, cầu tài, cầu lộc cho một năm mới nhiều may mắn, mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, cuộc sống an bình, hạnh phúc.

Với những giá trị lịch sử - văn hoá và ý nghĩa triết lý nhân văn sâu sắc đó nên năm 1992, Bộ Văn hoá Thông tin đã xếp hạng di tích Quốc gia.