Một hôm, có người hỏi Đức Dalai Lama, rằng:
“Thưa ngài, đâu là phương cách nhanh chóng nhất, dễ dàng nhất để chứng ngộ sự vô ngã?”
Đức Dalai Lama đã trả lời với cảm xúc hết sức mạnh mẽ:
“Mặc dù tôi không thể khẳng định là đã đạt được một vài chứng ngộ cao, nhưng ngay cả sự chứng ngộ nhỏ bé mà tôi có được về sự thấu suốt tánh vô ngã cũng là kết quả của một sự nỗ lực trong hơn 30 năm”.
Đức Dalai Lama thiền định
Sau đó ngài cúi đầu và khóc.
“Khi Milarepa ban những giáo huấn cuối cùng cho một trong những đệ tử xuất sắc nhất của ngài là Gampopa, ngài đã chỉ cho ông ta những vết chai cứng trên mông đít ngài, kết quả của việc tọa thiền liên tục”.
‘Hãy nhìn đây!’ Milarepa nói với Gampopa. ‘Đây là những gì ta đã phải nhẫn chịu. Đây là dấu vết của sự thực hành của ta và đây là cách mà con phải nhớ rằng việc chứng ngộ Pháp đòi hỏi sự nỗ lực và hứa nguyện nhất tâm’.
Ngài thực hành lễ lạy hàng ngày trong căn phòng của mình.
Đức Dalai Lama nhấn mạnh:
“Vì thế đừng nghĩ tới phương cách dễ dàng nhất, xuất sắc nhất hay tầm thường nhất! Hãy suy nghĩ nhiều hơn nữa, nỗ lực nhiều hơn nữa trong nhiều kiếp - đó là điều quan trọng! Mặc dù tôi hoàn toàn quả quyết rằng tôi không thể đạt được mức độ chứng ngộ - thậm chí bằng một phần trăm hay một phần ngàn của những gì Milarepa đã thành tựu - một điều không còn phải nghi ngờ gì nữa. Tôi sẽ dứt khoát thi đua với gương mẫu của Milarepa và nỗ lực đi theo dấu chân ngài!”.
(Trích Mandala tháng 3-2001)