Xuống cấp nghiêm trọng, chùa 800 năm tuổi chờ kinh phí.

Tọa lạc trên mảnh đất thiêng thôn Thượng Phúc - xã Tả Thanh Oai (Thanh Trì - Hà Nội), chùa Bảo Tháp đã đi cùng với chiều dài lịch sử dân tộc gần 800 năm và trở thành một địa chỉ Phật giáo linh thiêng gắn với nhiều nhân vật nổi tiếng trong lịch sử bằng bản thần phả còn lưu giữ lại có giá trị văn hóa vô cùng độc đáo.

Theo nhiều tư liệu lịch sử còn ghi chép lại từ Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Nam thực lục chính biên, An Nam hình thắng đồ…, chùa Bảo Tháp được xây dựng vào năm 1225 (cuối triều Lý đầu triều Trần) do Lý Thầm vốn là hoàng thúc vua Lý Huệ Tông trong truyền thống vương triều “Giúp nước, tu hành, dòng dõi tám đời nhà Lý”. Ông đã tu hành và đắc đạo hóa Phật, tiên khai phát sáng đạo Phật tại ngôi chùa Bảo Tháp hiện còn tồn tại đến ngày nay.

Theo bản thần phả 1270 chữ viết trên giấy rồng do Thượng thư Đông các Đại học sĩ Chính Biên ghi chép lại, việc ra đời ngôi chùa Bảo Tháp gắn liền với truyền thuyết “Hóa thân thần phật của bà Minh Từ Hồ Thuận Nương” vừa mang yếu tố huyền thoại vừa đậm chất hiện thực bởi nhân vật cụ thể của lịch sử.

Đại Việt sử ký toàn thư ghi lại: bà Hồ Thuận Nương là người Diễn Châu lấy vua Trần Minh Tôn (1314-1329) sinh hạ vua Trần Nghệ Tôn. Con vua Trần Nghệ Tôn lấy con gái Hồ Quý Ly. Sau khi Hồ Quý Ly giết con rể lập cháu ngoại làm vua, trong thời gian ChamPa đánh vào Thăng Long, bà tìm đến chùa Bảo Tháp để lánh nạn. Tại đây, bà gặp Hồ Bà Lam, là chú họ của bà và cũng là người hết sức mộ đạo. Tại chùa Bảo Tháp, bà cùng với Hồ Bà Lam tu đạo, làm từ thiện và đã đắc đạo tại đây.

Trong một lần vua Lê Lợi dẫn quân ra Bắc đánh giặc Minh đã nghỉ doanh trại ở chùa Bảo Tháp, được bà Minh Từ báo mộng phù hộ, báo mộng chuyến đi sẽ thắng lợi. Sau khi thắng giặc trở về, vua Lê Lợi đã phong tặng sắc phong mỹ tự “Thượng đẳng phúc thần hưng quốc” cho bà Minh Từ Hồ Thuận Nương.

Đặc biệt, cho đến ngày nay, các cụ cao niên trong làng vẫn không quên câu chuyện kỳ lạ về cuộc vây bắt Việt Minh của giặc Pháp trong chùa Bảo Tháp. Khi giặc Pháp ào ạt đổ vào chùa, không thấy Việt Minh đâu, chỉ thấy khám thờ có tượng Đức cao tăng Hồ Bà Lam. Chúng hò nhau khuân ra, không được mà toàn thân ướt sũng. Quá sợ hãi, chúng bỏ chạy nhưng toàn thân đau đớn. Trước sự hiển linh đó, chúng phải sắm đồ lễ đến chùa khấn vái, xin tạ tội. Kính lễ xong, chúng hết đau đớn và từ đó chúng coi đây là cõi thiêng không bao giờ dám quấy phá và các cán bộ Việt Minh coi đây là nơi họp bàn, ẩn náu được Đức Phật che chở.

Không chỉ có giá trị tâm linh và văn hóa lâu đời, hiện quần thể Chùa và Miếu Bảo Tháp còn lưu giữ được nguyên vẹn 32 đạo sắc phong trải qua các đời vua từ năm 1663 (đời vua Lê Huyền Tông) đến năm 1850 (đời vua Tự Đức) và tập thần phả viết trên giấy rồng của Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính. Đó là những di sản vô cùng quý báu không chỉ của riêng chùa Bảo Tháp mà còn của cả dân tộc.

Với khuôn viên trên 5.000 m2, chùa Bảo Tháp được bố trí theo hình chữ Nhị, từ ngoài vào là Tam Quan. Sân chùa dựng hai cây Bảo Tháp: một tháp thờ phật Tây Trúc, một tháp thờ Phật nhà Lý. Hệ thống tượng Phật trong chùa có niên đại khoảng 300 đến 400 năm vô cùng quý giá. Những hoành phi, đại tự, quấn thư đều có niên đại mấy trăm năm.

Khi chúng tôi đến chùa Bảo Tháp, toàn bộ 7 gian tam bảo đã bị dỡ xuống, san phẳng. Những cây cột lim cả người ôm không hết vứt chỏng chơ thành từng đống vì hầu hết đã bị mối mọt xông rỗng thân. Toàn bộ số tượng Phật được “di cư” tạm vào gian nhà chật chội sau chùa. Hoành phi, câu đối, cuốn thư mấy trăm tuổi  bó lại xếp vào xó nhà ẩm mốc, Những đầu rồng, trạm trổ vứt vương vãi cả đống dọc hai bên hành làng. Cả khuôn viên ngôi chùa dang dở như một đống đổ nát hoang tàn.

Bác Nguyễn Đình Hưng - Ban chấp hành Hội người cao tuổi thôn Thượng Phúc cho biết: “Chúng tôi đã báo cáo với các cấp lãnh đạo về tình hình xuống cấp của chùa Bảo Tháp. Thành phố đã cử cán bộ về khảo sát 7 gian tam bảo nếu trung tu hết 1 tỷ 284 triệu và quyết định cấp 800 triệu trong kinh phí để trùng tu, phần còn lại nhân dân tự đóng góp.

Người dân địa phương chúng tôi cố gắng hết sức để nhanh chóng tôn tạo lại ngôi chùa nhưng có một thực tế là gắn liền với 7 gian tam bảo còn có 3 gian hậu cung chưa được khảo sát. Mà khi tháo dỡ 7 gian tam bảo thì 3 gian hậu cung gần như xuống cấp hoàn toàn. Hơn nữa, nhiều hiện vật được khảo sát là có thể tái sử dụng như hệ thống 12 cột chùa có thể giữ lại 9 cột nhưng thực tế khi tháo dỡ gần như 12 cột gỗ đã hỏng hoàn toàn do mối mọt đục rỗng”.

Sư thầy Thích Minh Nguyệt trông nom ngôi chùa thốt lên: “Nhà chùa cùng nhân dân địa phương cố gắng hết sức mà không xuể. Nếu cứ để thế này thì bao nhiêu tượng Đức Phật, bao nhiêu hoành phi, câu đối, sắc phong không có chỗ an tọa, theo mưa nắng mà hỏng hết mất thôi”.

Ông Đỗ Trọng Hội - Phó chủ tịch UBMTTQ xã Tả Thanh Oai cũng không khỏi sốt sắng: “Ngôi chùa Bảo Tháp là ngôi chùa quý gần 800 năm tuổi mà không một người dân nào trong vùng không biết. Sự xuống cấp nhanh chóng của ngôi chùa, chúng tôi biết mà không làm thế nào được. May mắn là vừa rồi nhà nước có khảo sát và quyết định chi 800 triệu trùng tu. Nhưng với thực trạng xuống cấp như vậy, chúng tôi nghĩ vẫn còn phải cần thêm rất nhiều kinh phí mới có thể hoàn thiện được.

Chính quyền địa phương rất mong muốn các cơ quan văn hóa cấp trên tiếp tục khảo sát cấp thêm kinh phí và đặc biệt mong muốn các tấm lòng hảo tâm phát tâm công đức để cùng nhân dân địa phương giữ gìn cho thế hệ mai sau ngôi chùa vô giá này”.

Cổng chùa xập xệ nên không thể mở cửa

Cả ngôi chùa chỉ còn nguyên vẹn cổng tam quan

Các cụ cao tuổi trong làng kiểm tra hòm công đức để góp trùng tu chùa

Các pho tượng đất lớn chỉ còn biết đậy bạt che tạm

Hoành phi câu đối mấy trăm năm bó tạm trong góc nhà

Đầu rồng dọc hành lang

Những cột lim bị mối mọt xông rỗng

Tượng phật di cư chen chúc tại nhà sau