Văn bia kỳ lạ

Ngày 24/8, ngay tại nền móng của cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan, Bảo tàng lịch sử Quốc gia có buổi báo cáo sơ bộ kết quả khai quật với lãnh đạo 2 địa phương Đà Nẵng và TT - Huế. Hôm đó, tôi kéo chuyên gia khảo cổ Hoàng Văn Thưởng ra một góc của Hải Vân khi mọi người đang vây quanh lãnh đạo Bảo tàng lịch sử và lãnh đạo địa phương để cùng nghe báo cáo. Là người được giao nhiệm vụ chỉ huy khảo cổ Hải Vân quan, ông Thưởng là người trực tiếp có mặt tại đây từ những nhát cuốc đầu tiên bổ xuống nền đất Hải Vân quan cho đến ngày cuộc khảo cổ hoàn thành. Hỏi kết quả khai quật có gì đặc biệt? Rút điện thoại, ông Thưởng cho tôi xem một hiện vật mà trong báo cáo chưa thấy công bố. Đó là những mảnh vỡ của một văn bia từ thời Nguyễn được nhặt xung quanh Hải Vân quan. Là người gắn bó với nghề khảo cổ, khai quật nhiều công trình, ông Thưởng cho hay, văn bia ở miếu, đình, chùa… thì nhiều nhưng chưa bao giờ gặp văn bia nào tại các công trình kiến trúc thuộc dạng thành lũy phòng thủ như Hải Vân quan. Đây là điều hết sức lạ lẫm. Hình ảnh 3 mảnh văn bia ông Thưởng chụp lại, hai mảnh có chữ và mảnh còn lại chỉ là hoa văn. Hiện các mảnh vỡ của văn bia này đang được đưa về Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế để nghiên cứu và giải mã.